Zeno Clash

Review | 21 oktober 2009 - Soms gebeuren er gewoon vreemde dingen uit het niets. In de literaire wetenschappen noemen we zulke acties 'deux ex machina’, letterlijk ‘god uit een machine’. Zo plofte deze week Zeno Clash op de mat, een game die al sinds april 2009 uit is. Misschien dat de ontwikkelaar onze recente aandacht voor independent developers is opgevallen, who knows. Aannemelijker is dat ACE ons de retail versie van de game wil showen, die sinds oktober in de winkels ligt (voorheen was de game alleen via Steam te downloaden). Ik ben er in ieder geval blij mee.

Zeno Clash is namelijk een hele aardige game. Het verhaal is aanstekelijk. Een personage genaamd Ghat probeert te ontsnappen van zijn familie, nadat hij Father-Mother heeft vermoord; een hermafrodiet wezen waarvan hij zelf een kind is. Het leidt hem en zijn vrouwelijke metgezel Daedra tot een schitterende vlucht met een briljante climax die zijn weerga echt niet kent. Hoe slecht de gamemechanics soms ook in elkaar steken; deze game moet je uitspelen (3 á 6 uur) want het einde is subliem.

Mooi, maar simplistisch
Zeno Clash is gebouwd op dezelfde engine als Half Life 2; de Source engine dus. Hierdoor kunnen erg diverse omgevingen vloeiend over worden gebracht op beeld. Voor een spel van 20 euro ziet Zeno Clash er bijzonder aantrekkelijk uit. Het is dan ook niet voor niets dat de game genomineerd was in de categorie ‘’Excellence in Visual Art’’ tijdens het Independent Games Festival van 2009.

Hoewel het verhaal en de graphics wel goed zitten, mankeert er echt het nodige aan de game. Verwacht geen verhaal gedreven First-person shooter; Zeno Clash is meer een extreem lineaire brawling game waar ook een verhaaltje bij is verzonnen. De nadruk ligt op de gevechten met de hordes vijanden die je op je pad tegenkomt, en juist op dit punt schiet de game tekort. Zeno Clash mag zich dan presenteren als een game met ‘’engaging melee combat’’, maar ‘engaging’ zou niet een predicaat zijn dat deze game van mij krijgt. Het systeem is op zich wel oké. Je hebt combo’s die je met de muisknoppen uit kunt voeren, en als je die dan weer combineert met bepaalde knoppen op je toetsenbord kan je nog geavanceerdere gevechtshandelingen gebruiken om je tegenstanders omver te slaan. Helaas komt eigenlijk alles neer op het weten neer te slaan van je tegenstander, waarna je het karwei kan afmaken door de hulpeloze ziel lam te trappen. Terwijl je dit doet schoppen er soms nog wat andere kanjers tegen je aan, waardoor je telkens uit balans valt en nooit het gevoel hebt dat je tegen een slimme AI zit te vechten. Het klinkt misschien wel realistisch, maar als je het spel speelt begrijp je wat ik bedoel. De combat is nog net niet zo slecht als in het begin van Gothic III, maar het wordt wel degelijk benaderd. Het is in één woord samen te vatten: Simplistisch.

Surrealisme
Dat simplistische karakter zorgt er ook voor dat de game al snel gaat vervelen. Ik kon de game niet langer dan een uur achter elkaar spelen zonder irritatie en ongedurigheid te ondervinden. En dat is eigenlijk heel zonde, want de game heeft echt enorm veel potentieel. Het verhaal is freaky, de manier waarop het verteld wordt is ongelooflijk apart, maar toch ook erg slim (er wordt gebruik gemaakt van een a-chronologische structuur vol met flashbacks), en de omgevingen lijken rechtstreeks uit een surrealistisch schilderij te komen. Surrealisme is nog zo’n woord wat deze game kenmerkt; alles is vreemd. Van het ‘Father-Mother’ hoofdfiguur tot de flashbacks waarin verteld wordt dat ‘een meisje niks anders kon doen dan op haar zelf plassen en doodgaan’; deze game is vreemdheid ten top.



Nietzsche, Golems en het Boeddhisme: Filosofisch feestje
Aanvankelijk lijkt het alsof dat 'vreemde' er echt in is gestopt omdat het zo apart is, maar met zo'n bewering doe je de makers enorm te kort. Deze game is namelijk één grote mozaïek van filosofische stromingen. Zeno zou kunnen verwijzen naar Zeno van Elea, een Griekse filosoof bekend van zijn paradoxen, of naar het Cenozoïsche, prehistorische tijdperk (vooral afgaande op de vreemde wezens die in de game voorkomen). Hoe dan ook, aan diepte is absoluut geen gebrek. In het begin worden bijvoorbeeld de Corwids of the Free geïntroduceerd; een volk dat handelingen verricht (zoals het eerder genoemde plassen) zonder enige diepere reden. De dialogen zijn af en toe briljant:

Quote: Ghat: “He has his mind set on head-butting things, and nothing will change his mind about that.” Deadra: “Why would he do that?” Ghat: “Why not? The Corwids are not slaves of morality, so they can be insane."

Met de 'slaves of morality' wordt meteen Friedrich Nietzsche's 'slavenmoraal' aangehaald; het idee dat mensen zich vooral neer moeten leggen bij datgene wat er gebeurt. In verzet gaan tegen de gebeurtenissen om je heen heeft geen zin, alleen volledige acceptatie van dat geen wat gebeurt is zinvol. Deze nederige opstelling vind je weer terug in het Boeddhisme, waar de game meerdere malen nadrukkelijk naar verwijst (Ghat zijn bijvoorbeeld de trappen die naar de rituele verfrissing in de Indische Ganges leiden). Tijdens het pad dat je aflegt wordt je geholpen door Golem, bekend van de Joodse legendes. Een golem is een levend wezen gemaakt van niet-levende materie, wat in die zin dus weer naar een God zou kunnen verwijzen. Aangezien het verderop in het verhaal blijkt dat alle pijn die Golem voelt tegelijkertijd wordt gevoeld door alle andere personages in het spel, lijkt het erop dat de makers van Zeno Clash een erg spirituele boodschap willen doorgeven. Dat Golem dan ook nog eens tijdens een bepaald level de rol aanneemt van Charon, de veerman die in het dodenrijk van Hades de Styx bevoer, completeert het beeld dat deze game meer is dan een 'apart spelletje'.

Om een quote van de net zo bizarre film Wild at Heart zodanig te verdraaien dat ik de game in één zin kan samenvatten: ‘’This game is wild at heart and weird on top’’ Jammer genoeg is de gameplay tegelijkertijd te simplistisch om in aanmerking te komen voor een buitengewone score.