Fatale

Review | 10 oktober 2009 - Zo nu en dan duikt het vraagstuk op of we games moeten beschouwen als simpel vermaak of toch als kunst. Tale of Tales is een Belgische ‘Independent’ (onafhankelijke) ontwikkelingsstudio die de laatste definitie van games omarmt. Eerder kwam dit artistieke gezelschap met The Graveyard, een extreem korte game waarin je over een kerkhof liep, plaats nam op een bankje en kon luisteren naar een doezelig Belgisch liedje. Deze manier van games ontwikkelen onder de noemer ‘kunst’ viel niet goed in de smaak bij de pers, maar Tale of Tales herstelde zich en het volgende project, genaamd The Path, werd een van de meest opzienbarende games van de afgelopen tijd. The Path was een erg diepgaande uitwerking van Roodkapje, waarbij je met verschillende meisjes op zoek ging naar oma. Elk meisje had zo haar eigen achtergrondverhaal, dat op haast Proustiaanse wijze aan de gamer werd onthuld. Tale of Tales hoopt met Fatale (naar de ‘Femme Fatale’, of de ‘fatale’ avond voor Johannes de Doper) wederom een kunstwerk van formaat te kunnen leveren. Is Fatale museumwaardig?

Het antwoord op die vraag laat ik nog even in het ongewisse. Ten eerste is het cruciaal om de criteria vast te stellen waarop ik deze game ga recenseren. Fatale is niet echt een game; Tale of Tales noemt het zelf ook meer een interactief kunstwerk, of een ‘’interactive vignette,’’ zoals op de website vermeld staat. Daarom neem ik bij deze review niet de standaard criteria in acht, maar probeer ik meer een esthetische, kunstfilosofische blik te werpen op deze moderne ‘darstellung’ van Oscar Wilde’s Salomé.

Voor de niet-Bijbelvaste gamers is het misschien aardig om het verhaal van Salomé en Johannes de Doper uiteen te zetten. In het Nieuwe Testament is Salomé (hoewel niet expliciet genoemd) de dochter van Herodias. Herodias is getrouwd met Herodes Antigas, de tetrarch van Galilea en Perea rond het jaar 0. Herodes is niet de biologische vader van Salomé en mede daarom bestaat er een nogal een dubbelzinnige band tussen beiden. Op een avond in het koninklijk paleis wil Herodes Salomé bedanken voor het dansen op zijn verjaardag, waarbij Herodes stelt dat Salomé alles kan krijgen wat ze maar wil. Salomé’s moeder Herodias dwingt Salomé om het hoofd van Johannes de Doper te vragen als beloning. Herodes moet hiermee instemmen, en zodoende wordt Johannes geëxecuteerd.

Oscar Wilde, de Ierse toneelschrijver, was gefascineerd met dit Bijbelse verhaal en besloot het om te zetten naar een toneelstuk. In dit toneelstuk met de toepasselijke titel ‘Salomé’ verdraait Wilde het verhaal zodanig dat er met een geheel nieuwe blik gekeken kan worden naar de onderlinge verhoudingen tussen Salomé, Herodias, Herodes en Johannes. In Wilde’s versie ligt de nadruk niet zo zeer op de moordzuchtige Herodias, maar meer op de bloeddorstige Salomé. De volledige tekst is hier na te lezen.

In Wilde’s stuk zit Johannes opgesloten in de kelder van het paleis. Salomé praat de wacht om en laat Johannes in de balzaal komen. Daar probeert Salomé Johannes te zoenen, maar Johannes waarschuwt haar dat er iets verschrikkelijks gebeurt indien zij hem kust. Na lang getouwtrek gaat één van de wachters door het lint en pleegt hij zelfmoord door tussen Salomé en Johannes in te vallen. Salomé zit niet zo met deze dode wachter, Johannes wordt weer de kerker ingestuurd, en het toneelstuk gaat rustig verder. Herodes komt dan de zaal binnen, en commandeert Salomé voor hem te dansen. Salomé weigert aanvankelijk, maar nadat Herodes stelt dat ze alles van hem kan krijgen, ‘’whatever she wants,’’ stemt ze er toch mee in. Salomé’s moeder Herodias ziet alles met lede ogen aan. Salomé danst de ‘’dans der zeven sluiers’’. Nadat ze klaar is vraagt ze om een zilveren schaal, met daarop het hoofd van Johannes de Doper. Aangezien Herodes een belofte heeft gemaakt kan hij dit niet weigeren. Herodias mag Johannes niet, en is daarom zeer verheugd met Salomé’s beslissing. Johannes wordt vermoord, onthoofd, en Salomé kust uiteindelijk het gedresseerde hoofd.



Met al deze informatie in het achterhoofd startte ik Fatale op. Fatale is opgedeeld in drie delen. In het eerste deel zit je in de donkere kerker onder het paleis. Het feit dat er geen aanwijzingen of doeleinden worden aangegeven zorgen voor een ietwat benauwde sfeer. In het tweede deel ben je vrij om door Tale of Tales’ versie van het paleis te zweven. Talloze statische objecten, allen met een eigen symbolische betekenis, sieren dit level. Zo zijn o.a. Herodias, de wachter, de fruittafels en natuurlijk Salomé van de partij. Elk object kan op een bepaalde manier ‘geactiveerd’ worden. Ik ga verder niet in op de verschillende mogelijkheden, aangezien ik daarmee teveel weg zou geven. Ik kan in ieder geval onthullen dat Tale of Tales op haar beurt een erg moderne versie van Wilde’s toneelstuk in elkaar heeft geflanst. Houd vooral je ogen open en let op de details! Nadat je dit level ‘volbracht’ hebt lijkt het spel over te zijn, maar een zelfreflectief trucje van de ontwikkelaar verhult nog een derde level. Wederom kan ik niet te veel in details treden. Het is dan ook de ervaring die deze game kwalitatief sterk maakt.

Het plezier van Fatale zit hem vooral in het nadenken over wat de game je voorschotelt. Net zoals bij een kunstwerk is het eigenlijk niet de game die je tot de verbeelding doet spreken, maar juist het gedachteproces van decoderen. Wat betekent die schorpioen? Wat zie ik als ik door het raampje kijk? Waarom is de maan zo nadrukkelijk aanwezig? Waarom staat er een bepaalde tekst op het briefje? Fatale wordt dus eigenlijk pas echt gaaf wanneer je de game voltooid hebt en tijd hebt om te reflecteren. Nou moet ik wel zeggen dat ik hiermee Fatale misschien iets tekort doe, want de game is ook nog eens schitterend vormgeven. Vooral Salomé is briljant in beeld gebracht. Om verliefd op te worden.

Gameplaytechnisch is de game verre van perfect. Het navigeren is net zoals bij The Path en The Graveyard onnodig moeilijk gemaakt en staat een geweldige ervaring een beetje in de weg. Irritatie hoort niet echt thuis in een kunstwerk. Daarnaast leunt de game wel heel erg op een bepaald trucje dat, wanneer je het eenmaal doorhebt, erg repetitief oogt. Het zijn schoonheidsfoutjes die we wel vaker zien bij dit soort kleine ontwikkelingsstudio's. Ik wil er dan ook niet te veel aandacht aan besteden.

Eindoordeel? Een geslaagd project. Misschien niet zo uitgebreid als The Path (Fatale heeft een running time van ongeveer anderhalf uur), maar desalniettemin een alleraardigst experiment. Voor 7 dollar kan je deze game als zelfrespecterend estheticus of kunstfilosoof echt niet laten liggen…